Kimliğimiz|Projeler|Yayınlar|Doğuş Öyküsü |Gönüllü İnci Grubu | İletişim | Ana Sayfa

VAN-BİTLİS YÖRESİNİN SOĞANLI BİTKİLERİ, TEHLİKELER VE KORUMA


Proje No.: TUR - 03 - 07PL

Başvuran kuruluşun:
adı: Çekül Vakfı
posta adresi: Ekrem Tur Sokak No:8 Beyoğlu
80060 İSTANBUL
telefonu: 0 212 249 64 64 faksı: 0 212 251 54 45
e-mail adresi: [email protected]
web sayfası: http://www.cekulvakfi.org.tr
proje sorumlusu (adı ve ünvanı): Şahika ERTAN
Proje sorumlusunun direk telefonu: 0216 413 88 18
Kuruluş sorumlusu (adı ve ünvanı): Betül SÖZEN, Genel Sekreter

Proje ortağı kurumlar:

Doğa Gözcüleri Derneği
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gönüllü İnci Grubu

Projenin süresi: 4 Ay

Destekleyen Kuruluş: Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Küresel Çevre Fonu Küçük Destek Programı (UNDP-GEF/SGP)

YAYININ KONUSU
Proje konusu yayın, ve gerekçeleri

Ülkemiz, sahip olduğu doğa şartlarının çeşitliliği nedeniyle yaban hayatı bakımından büyük bir zenginliğe sahiptir. Türkiye, bazıları sadece bir bölgeye has, dünyanın başka hiçbir bölgesinde yetişmeyen yani endemik 10 000 tür civarında doğal çiçekli bitkisi ile, muhteşem bir zenginliği barındırır. "Geofit" adıyla tanımlanan soğanlı, yumrulu ya da rizomlu bitkiler ise çiçekli bitkilerimizin neredeyse 600 türünü kapsar. Çoğunlukla ilkbahar ya da sonbaharda çiçek açan geofitlerin bazıları, özel işlemlerden geçirilerek, daha gösterişli çiçekler açabilir hale getirilmiş ve bahçe süslemesinde yer almıştır. Lale, sümbül, zambak hepimizin en çok bildiği geofitler grubundan bazı soğanlı bitkilerdir.

Soğanlı bitkiler yaban hayatının bir parçası iken park ve bahçelerde kullanılabilir olduklarının fark edilmesi üzerine ticari bir değer kazanmıştır. Bugün Avrupa'yı süsleyen pek çok soğanlı bitki 1800'lü yılların başından beri Anadolu'dan toplanarak oralara götürülen anaçların yavruları, işlenerek geliştirilmiş türleridir. Zamanla yabancı tüccarlara yerli tüccarlarımız da katılmış ve doğadan sökülen bitkilerin durumu bitkilerimizin geleceği açısından tehlike yaratır hale gelmiştir, öyle ki bazı soğanlı bitkilerimiz neredeyse yok olma tehlikesi ile yüz yüze kalmıştır.

Soğanlı bitkiler için sömürüye varan doğadan toplamalar üzerine 1982-1985 yılları arasında bilim adamları ve Tarım Bakanlığı'nın ortak çalışmaları sonucunda doğadan sökümleri sınırlayan,ihracatı kota sistemine bağlayan ilk mevzuat yani "Doğal Çiçek Soğanlarının Sökümü, Üretimi ve İhracatına ait Yönetmelik" ortaya çıkmıştır. Daha sora bu yönetmelik Türkiye'nin imzaladığı, CITES - Nesli Tehlikede Olan Doğal Bitki ve Hayvan Türlerinin Uluslararası Ticaretine ait Anlaşma - hükümlerine uyarlanmıştır. Bu mevzuata göre geofitler -İhracatı serbest olanlar, ihracatı kontenjana tabi olanlar ve ihracatı yasak olanlar- olmak üzere üç grupta toplanmıştır. Bu gruplara ilişkin listeler her yıl Ekim ayında Resmi Gazete'de "Doğal Çiçek Soğanı İhracat Listesi" adı altında yayınlanır.

Çarpıcı bir doğal görkeme sahip Van-Bitlis yöresi, soğanlı bitkiler açısından da zengin bir yapıdadır. Dolayısıyla bitkilerin her türüyle ilgilenenlerin olduğu kadar soğanlı bitkilerle ilgilenenlerin de göz bebeğidir. Bu açıdan birkaç örnek vermekte yarar vardır:

* 1997 yılında bir Polonyalı, soğanlı bitki toplamak üzere geldiği Bahçesaray yakınlarında,ulusumuza has konukseverliği bu kez de askerimizden görerek onların da yardımıyla Irak, İran,Türkiye yöresinde bulunan ve bizim bölgemizde sadece Artos Dağı'nda yer alan Fritillaria minima/Sarı karlalesi soğanları toplamıştır.
* 2001 yılında Şemdinli'de, bir tüccar tarafından 182700 adet Fritillaria imperialis/Şemdinli lalesi soğanı, köylünün de yardımıyla toplatılmıştır.

Aslında tüm bu bilgiler büyük bir bilgi eksikliğinin ve buna bağlı olarak güvenlik boşluğunun olduğunu göstermektedir. Oysa Van-Bitlis yöresindeki zengin doğal kaynakların korunması, bu zenginliklerin gelecek nesillere intikal ettirilebilmesi için son derece önemlidir. Bu bağlamda koruma mevzuatı belli olmasına karşın, gerekli ilgiyi yeterince görmeyen geofit grubu (soğanlı, yumrulu ve rizomlu) bitkiler de özel bir hassasiyet istemektedir. Projede konu hakkında yeterince kaynak bulunmadığını göz önüne alarak, güvenlik güçlerini bilgilendirmek amacıyla oldukça basit bir anlatımla yöredeki önemli soğanlı bitkileri tanıtan bir küçük kitapçık hazırlandı ve basıldı.

YAYININ KAPSAMI

Yayının ana mesajı, Van-Bitlis yöresinde ticari öneme sahip soğanlı bitkilerin tanıtılması ve kaçak sökümlerin önlenmesi yönünde güvenlik birimlerinin bilgilendirilmesi olacaktır. Bu ana mesaj çerçevesinde hazırlanan kitapçık Giriş, Türkiye ve Bitki Zenginliği, Soğanlı Bitkilerin Karşılaştığı Ticari Tehlike, Van-Bitlis Yöresindeki Durum, Güvenlik Güçleri İçin Bilgiler bölümlerinden sonra Van-Bitlis Yöresindeki Ticari Değeri Yüksek Bazı Soğanlı ve Rizomlu Bitkileri fotoğrafları yanında kısa bilgilerle tanıtmaktadır.

YAYININ HEDEF KİTLESİ

Yayının hedef kitlesi Van-Bitlis bölgesinde faaliyet gösteren tüm güvenlik birimleridir.

YAYIN EKİBİ
Yayın bir çeviri olacaksa, çevirmen
Yayın editörlüğü, Proje Yürütücüsü Şahika ERTAN tarafından üstlenilecektir. Yayında yer alan bitkiler hakkındaki bilimsel veriler ve fotoğraflar Proje Danışmanı Prof. Dr. Mehmet KOYUNCU tarafından sağlanacaktır. Yayının ilk hazırlık aşaması ve fotoğrafların yerleştirilmesi Proje Danışmanı Doç. Dr. Mustafa SARI tarafından üstlenilecektir. Yayının hazırlanmasında, Halim Yalçın grafik ve tasarım işlerini yürütecek ve Makro- MR basım işlerini tamamlayacaktır. Yayının dağıtımında Gönüllü İnci Grubu üyeleri Özden KIR ve Erizan AYSAN, Doç. Dr. Mustafa SARI ile birlikte etkin rol üstleneceklerdir.

2SDesign Copyright 2004